Autor: Mapa Lebian

1 września 1945 roku pierwszy polski katolicki proboszcz objął duszpasterstwo w Łebie. Był nim o. Mieczysław Cieślik, Misjonarz Oblat Maryi Niepokalanej.

Przywołane w tym wydaniu Ichtys wspomnienia o. Alfonsa Kupki odkryły nieznane dotąd okoliczności przybycia o. Cieślika do Łeby i skłoniły do poszukiwań dalszych informacji na ten temat. Skąd prowadziła droga o. Mieczysława Cieślika do Łeby?

O. Alfons Kupka wspomina, że kapłan „jechał z Gdańska”. Kronikarz parafialny w ogóle nie pisze „skąd”, za to w literackim stylu tak opisuje początek: „Przyszła chwila, w której za żołnierzem polskim z bronią w ręku ścigającym wroga, wkroczył do Łeby inny żołnierz – kapłan katolicki. Dnia 1 września 1945 r. duszpasterstwo w Łebie objął ks. Mieczysław Cieślik O.M.I.”

Więcej informacji o tym, skąd przybył, znalazłam w historii pierwszego dziesięciolecia parafii, sporządzonej z okazji 10-lecia diecezji gorzowskiej, do której wówczas parafia łebska należała. Z tego źródła dowiedziałam się, że droga o. Cieślika była najdłuższą z łebskich dróg…

Nasz pierwszy proboszcz urodził się 100 lat temu (okrągła rocznica przypada 6 listopada) w Cleveland w stanie Ohio w USA, nad jeziorem Erie, jednym z pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej. Po przyjeździe do Polski kształcił się w prywatnym Gimnazjum Ojców Oblatów w Lublińcu i jako kleryk w Seminarium Duchownym w Obrze, a w czasie wojny w Krakowie i Kodniu nad Bugiem. Po wojnie przybył do Łeby. Historia 10-lecia parafii przedstawia jego przybycie tak: „Wśród niewielkiej garstki, ale coraz więcej napływających Polaków katolików do Łeby i jej okolicy zza Buga i z całej Polski, bezpośrednio po zakończeniu drugiej wojny światowej, znalazł się też pierwszy ksiądz katolicki Mieczysław Cieślik O.M.I. Wysłany przez swojego przełożonego zakonnego o. Prowincjała Wilkowskiego, uzbrojony błogosławieństwem Administratora Apostolskiego ks. Edmunda Nowickiego z Gorzowa, przybył do Łeby z końcem sierpnia 1945 roku, by jako kapłan pracować wśród braci polskich, by dzielić ich los, bo wiadomo, że gdzie Polak, tam musi być kapłan. Dla polskiej i katolickiej ludności była to niezmierna radość, gdy już była pewna, że ojciec i opiekun duchowy będzie na stałe wśród nich (…) Jemu to więc przypadło organizowanie parafii i życia kościelnego w Łebie”.

Obiecanych odwiedzin u mnie nie doczekałam się, więc aby się dowiedzieć skąd przybyła do Łeby pani Stanisława, sama pofatygowałam się w jej progi na „popołudniowe Polaków rozmowy”.

Stanisława Filut z domu Karło urodziła się 22 czerwca 1931 roku we wsi Feliksów na Wileńszczyźnie. Mama Józefa, tata Wacław, czwórka braci i pięć sióstr. Obecnie zostały dwie siostry jedna w Łebie – pani Stasia, druga Janina – w Australii. Duża rodzina utrzymywała się ze swojej gospodarki. Ciężko pracowali wszyscy, od najstarszego do najmłodszego, ale nie zawsze było co jeść. Często jedli tylko chleb, który sami sobie wypiekali, a jak zabrakło chleba i kiszona kapusta służyła jako posiłek. Wspomina pani Stasia serdecznie pewną gospodynię – białorusinkę, która widząc ich biedę dała rodzinie worek ziemniaków, aby było można zaspokoić głód. Gest po prostu od serca. W 1938 roku umiera ich tata i mama sama z dziećmi nadal zajmuje się gospodarką i pasieką z pszczołami. Starsze i młodsze dzieci ciężko wspólnie pracowały chcąc pomóc mamie. Po skończeniu wojny w 1945 roku zostają tak jak inni przesiedleni do Polski na Mazury. Nowe miejsce zamieszkania to Młynowo koło Srokowa, powiat Kętrzyn, woj. olsztyńskie. 20 ha ziemi i znowu ciężka praca dla całej rodziny. Pierwszą samodzielną pracę w wieku 18 lat podjęła jako konduktorka w miejscowości Korsze.

Edmund Filut – poznaniak, przesiedlony do Leśniewa, rybak jeziorowy. Pani Stasia wspominała jak pierwszy raz w mieszkaniu swoich sąsiadów zobaczyła w świetle lampy naftowej czarnego, przystojnego chłopaka, któremu tylko świeciły się białka oczu. Już wiedziała, że to będzie ten, a nie inny. W 1953 roku wyszła za mąż za Edmunda Filuta. Do Łeby przybyli w 1954 roku i tu też mąż pracował jako rybak jeziorowy na jeziorze Łebsko. Zmarł na łodzi na jeziorze w 1980 roku.

Z pięciorga dzieci zostały tylko dwie córki. Jedna mieszka w Łebie, druga koło Cieszyna. Pani Stasia doczekała się sześciorga wnuków i czwórki prawnucząt. Jest osobą pogodną, uśmiechniętą i życzliwą. Znana jest jako Babcia Łeby. Nie obraża się na takie określenie, bo jak sama mówi: -„ Na babcię trzeba sobie zasłużyć.”

Przydomkiem Babcia Łeby nazwali ją lekarze, kiedy przebywała w szpitalu. Zdrowie jej trochę szwankuje, ale każdy wiek ma swoje prawa. Sumując swoje życie pani Stasia powiedziała: – „Moje życie było bardzo ciekawe, dużo się zmieniało i w każdej sytuacji trzeba było się odnaleźć. Mama uczyła nas modlić się, a nie obserwować bliźnich. Staram się z nikim nie kłócić, być dla wszystkich miła. Uważam, że tak trzeba. Trzeba żyć godnie, żeby nie było wstyd umierać.”

Bardzo spodobała mi się ta wypowiedź. Nic dodać, nic ująć. Proste słowa, a jak treściwe. Życzę Pani zdrowia, dużo spokojnych dni, opieki Matki Bożej, a dobry Bóg niech będzie pociechą, nadzieją i nagrodą. Szczęść Boże!

Maria i Franciszek Kierol mieszkali w miejscowości Jonie, powiat Lida. W 1940 roku Ruskie wywieźli rodzinę do tajgi. Później pozwolili osiedlić się w miejscowości Asino. Państwo Kierol mieli trzy córki: Franciszkę, Marię i Jadwigę. W 1946 roku Kierolowie przyjechali do Przybiernówka.

W Przybiernówku Franciszka Kierol poznała Henryka Górskiego i w 1958 roku przyjechała za nim do Łeby. Młodzi wynajmowali mieszkanie u pana Mucha na ul. Kościuszki.

Henryk Górski początkowo pracował w zieleńcach, a w 1959 roku zatrudnił się jako rybak w Spółdzielni Pracy, Przetwórstwa i Rybołówstwa Morskiego „Rybmor”. W 1973 roku przeszedł do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej i rozpoczął pracę w kotłowni. Następnie uległ wypadkowi i przeszedł na rentę. W tym samym zakładzie pracowała również żona pana Henryka – Franciszka.

Z Łebą związana jestem od 1964 r. Jako pie­lęgniarka podjęłam pracę w Przemysłowej Służbie Zdrowia w Ośrodku Wczasowym „Radość Górnicza”, a w roku 1966 zostałam przyjęta do pracy w Poradni „D”, byłam także terenową opiekunką społeczną. Swojej pracy oddawałam się z poświęceniem i wielkim zamiło­waniem. Moimi pacjentami były dzieci. Wiadomo, że dzieci bardzo bały się zastrzyków, musiałam umiejęt­nie i z uśmiechem odwrócić ich uwagę. Pokazywałam, więc dziecku samą strzykawkę, aby pozyskać zaufanie małego pacjenta. Potem szybciutko wkładałam igłę, wkuwałam w ciałko i pytałam: „czy bardzo ciebie bola­ło?” Ono odpowiadało: „nie tak bardzo, bo w strzykaw­ce nie było igły”. Były też dzieci, które do przychodni prowadzone były bardzo okrężną drogą lub takie, które odwiedzałam w domach przez wiele nawet tygodni (niestety z zastrzykami), a spotykając mnie w mieście, uciekały na drugą stronę ulicy. Zdarzały się również inne, sympatyczne i rozbrajające momenty, kiedy to w drzwiach gabinetu stawało dziecko ze skrzywioną bu­zią z różą w rączce, mówiąc do mnie: „weź to, bo bar­dzo mnie kłuje”.

Oprócz pracy w przychodni, niemal każdego dnia rano przed pracą i wieczorem po pracy, a często i w nocy chodziłam do chorych robić zastrzyki lub by udzielać pierwszej pomocy. Byłam wówczas jedyną pielęgniarką w Łebie, która pomagała chorym przed przybyciem lekarza lub pogotowia. Najbardziej bałam się wieczornych i nocnych wyjść do pacjentów, szcze­gólnie dotyczyło to okresów jesienno – zimowych, więc ile sił w nogach gnałam przez miasto, cieszyłam się, jeżeli ktoś zaproponował mi odprowadzenie, wtedy z ulgą oddychałam. Padające ulewne deszcze, sztormy lub zawiane drogi nigdy nie zawróciły mnie z drogi, ponieważ zawsze na pierwszym miejscu było moje poczucie obowiązku. W nadzwyczajnych przypadkach proszono mnie, abym została z chorym na noc, wów­czas wracałam do domu nad ranem. Spotkał mnie kie­dyś znajomy, wracający ze stróżowania i mówi: „Pani Broniu, ładnie to tak samej kobiecie wracać nad ranem do domu?” A ja zmęczona, ale uśmiechnięta, bo z po­czuciem dobrze spełnionego obowiązku, odpowiedzia­łam: „niech pan tylko o tym nikomu nie mówi”. Wpada­łam wtedy do domu, szybkie mycie, przebieranie, łyk gorącej herbaty i biegiem do pracy. Minęło parę dni i znowu ktoś wieczorem lub w nocy puka do moich drzwi prosząc, bym przyszła do chorego. Czy się za­stanawiałam….? W takich chwilach człowiek pracował na innych obrotach, bez namysłu łapałam apteczkę i gnałam na złamanie karku, aby ulżyć w cierpieniu naj­lepiej, jak umiałam. Niestety, nie miałam antidotum na każde cierpienie i na utrzymanie przy życiu każdego człowieka. Jedni umierali, inni zdrowieli. W służbie człowiekowi przepracowałam 30 lat.

Dzisiaj liczę sobie 78 wiosen i mimo, że sił mi ubywa, staram się być pełna radości i optymizmu. Przez całe moje życie w domu, w pracy, w chwilach radosnych i pełnych smutku, w trudach dnia codzien­nego i sukcesach zawodowych zawsze kroczył ze mną Pan Bóg i Matka Boska. W codziennej modlitwie odda­ję się pod opiekę Opatrzności i otrzymuję ogromne wsparcie duchowe. Gdybym miała narodzić się jeszcze raz, ponownie wybrałabym taką samą drogę życia i to właśnie w Łebie. Za swoje życie dziękuję Bogu.
P.S. Od bardzo dawna marzyłam, aby podzielić się chociaż cząstką wspomnień z mieszkańcami Łeby, właśnie nadeszła moja upragniona chwila…. Dziękuję!

Urodziłam się w Pruszynie, pow. Równe na Wołyniu. Rodzice razem z babcią prowadzili gospodarstwo rolne o pow. 10 ha. Płody z tego gospo­darstwa (mięso, warzywa, owoce oraz ryby z własnego stawu) ojciec sprzeda­wał na targu w Tuczynie.

W szkole podstawowej aż do III klasy wszystkie przedmioty wykłada­ne były w języku polskim. Po zajęciu tych ziem przez wojska radzieckie na­uka odbywała się w języku rosyjskim. Po napaści Niemiec na ZSRR w szkole wprowadzono język ukraiński oraz język niemiecki dwie godziny w tygodniu. Po­lacy nigdy nie pogodzili się z taką decy­zją napastnika. Wielu polskich nauczy­cieli prowadziło tajne komplety naucza­nia w ojczystym języku. Komplet liczył 3 – 4 osoby, a nauka odbywała się raz w tygodniu, za każdym razem w innym domu. Taka ilość osób w komplecie oraz zmiana domu stanowiły kamuflaż przed wpadkami, chociaż i tak się one zdarza­ły. Moi rodzice, babcia, sąsiedzi, znajo­mi mocno wierzyli, że po wojnie te zie­mie i tak będą polskie. A nas dzieci roz­pierała wewnętrzna radość, że chociaż potajemnie, ale możemy uczyć się po polsku.

W 1943 r. bandy UPA zaczęły mordować polską ludność. Moja rodzina uciekła do Równego, a babcia uparła się, żeby zostać i pilnować gospodar­stwa. Babcia twierdziła, że staruszki nie ruszą, a jednak nie uszanowali siwej głowy. Gospodarstwo zostało rozgrabione doszczętnie, pozostały tylko zabudo­wania. A moja rodzina nigdy na tą zie­mię nie wróciła.

W Równem Niemcy urządzali łapanki na uciekinierów. Mama była z czwórką dzieci i tylko to uratowało nas przed wywózką na roboty do Niemiec. Mama otrzymała pracę w szpitalu woj­skowym w kuchni, a szesnastoletni brat ciężko pracował przy wyładunku żywności. Przyznano nam pokój, bez pieca i bez kuchni. Brat wstawił do pokoju „kozę”, węgiel zbieraliśmy na stacji kolejowej.

Kiedy w styczniu 1944 r. front radziecki zaczął się zbliżać, Niemcy ewakuowali szpital (wraz z personelem) do Chełma Lubelskiego, a po trzech miesiącach dalej, do miasta Sabatka w Jugosławii. We wrześniu szpital został pospiesznie zwinięty i konwój ruszył do Niemiec. Wiele rodzin, w tym i nasza, zostało w Sabatce. Policja jugosłowiań­ska internowała nas – najpierw do obozu w Budapeszcie (Węgry), później do obo­zu w Komarom. Opiekun grupy, w której byliśmy, zabrał naszą rodzinę do pracy w gospodarstwie rolnym swoich rodzi­ców we wsi Imeli. Tam pracowaliśmy do maja 1945 r.

Po wyzwoleniu wróciliśmy do Ojczyzny, do wsi Kałduny w woj. łódz­kim (rodzinne strony mojego ojca). Z Kałdun pieszo uczęszczałam codziennie do Bełchatowa (6 km), do wieczorówki, aby ukończyć szkołę podstawową. W 1947 r. byłam w Piotrkowie Trybunal­skim na kursie przygotowawczym do pracy w przedszkolu, natomiast Liceum Pedagogiczne Wychowawczyń Przed­szkola ukończyłam później w Gdańsku Wrzeszczu.

Z Łebą związałam swoje losy od 30.04.1948 r. Pierwszą pracę podjęłam w Centrali Rybnej (późniejszy „Rybmor”), na­stępnie w 1949 r. pracowałam jako wy­chowawczyni w dziecińcu w Łebieńcu. W tym samym roku wyszłam za mąż za Józefa Hadrysiaka. W 1950 r. Powiato­wa Rada Narodowa w Lęborku miano­wała mnie wychowawczynią przedszko­la w Łebie. W trakcie tej pracy ukończy­łam Studium Przedmiotowo – Metodycz­ne w Gdańsku. Swojej pracy poświęci­łam 35 lat. Ziściło się marzenie z okresu mojego dzieciństwa. Pracowałam zgod­nie z najlepszą swoją wiedzą i zaanga­żowaniem.

Moje wysiłki na rzecz najmłod­szych zostały dostrzeżone i uhonorowa­ne Złotym Krzyżem Zasługi za 25-lecie pracy pedagogicznej, nagrodami mini­stra oświaty, kuratora oświaty i wycho­wania i władz miejscowych. Dnia 8 lipca 2002 r. Rada Miejska w Łebie przyznała mi swoje honorowe wyróżnienie „za ser­ce i troskę, z jaką poświęciła się Pani najmłodszym mieszkańcom naszego miasta”. Ucieszyło mnie to, a jednocze­śnie uskrzydliło.

Często przeglądam fotografie przedszkolne i rodzinne. Wielu moich wychowanków założyło rodziny i miesz­ka w Łebie, inni natomiast w różnych zakątkach .kraju. Czasami sięgam po list od Prezydenta RP z dnia 20.07.1999 r., który informuje mnie, że wraz z mężem odznaczeni zostaliśmy Medalem za Dłu­goletnie Pożycie Małżeńskie. Spoglą­dam na dyplom „Dostojnym Jubilatom w 50. rocznicę ślubu od Burmistrza Łeby z dnia 27.12.1999 r. Cieszę się, że mój mąż doczekał tych wszystkich rado­snych i wzruszających chwil. Wychowa­liśmy troje dzieci, doczekaliśmy się czworo wnuków i dwoje prawnuków. W czerwcu minie trzecia rocznica śmierci mojego męża. Smutek i żal noszę w ser­cu, a żyć trzeba, bo jest to jedyny i nie­powtarzalny dar, który otrzymał każdy człowiek.

Mimo 73 lat jestem osobą po­godną. Lubię czytać, uwielbiam space­rować nad morzem. Odwiedzam znajo­mych i córki, które również zachodzą do mnie, aby mi pomóc w różnych spra­wach i miło ze mną pogawędzić. Należę do zespołu „Jantarki”, daje mi to wiele satysfakcji, a serce przepełnia radość, że jestem z ludźmi i dla nich śpiewam. Na zakończenie tego spotkania dedyku­ję więc łebianom fragment piosenki z repertuaru „Jantarek”(autorstwa Hanny Stoltman):

Nie trzeba szukać miast piękniejszych nad naszą Łebę. Nie trzeba szukać traw, bielszego piasku nad brzegiem…